ئیلحاد لەتەرازوودا ــ ۳ ــ

ئــــــــایــــــە ڕێـــــــژەی مـولحیـــدان چــــــەنـــــــدە ؟؟؟؟

ئاڤار قەرەداخی

ئایە ڕێژەی مولحیدەکان چەندە ؟ ئایە ڕاستە دەوترێت کەمینەیەکن لەچاو باوەڕداراندا ؟ یان نەخێر مولحیدەکان وەك خۆیان دەڵێن زۆرن و کەمنین ؟ ئایە خودا نەمرد ؟ ئایە خودا داهێنراوی سەردەمانی نەزانی و دوری لەزانست و زانیاری نەبوو ئەی چ جێگەیەک بۆخودا ماوەتەوە تاباوەڕدار مابن پێی ؟
باوەڕداران پێیان وایە مولحیدەکان کەمینەیەکن و شازو ڕیزپەڕن لەکۆمەڵگادا ، مولحیدەکانیش پێیان وایە نەخێر زۆر لەوەزیاترن کەدەزانرێت و لەنێو توێژی زانایان و دانایانیشدا زۆرینەی زریان مولحیدن .
ڕیچارد دۆکنز دەڵێت :ژمارەی ئێسیستەکان زۆر لەوەزیاترە کەدەزانرێت بەتایبەت لەنێو توێژی خوێنەوارانی باڵادا ، ئەمە لەسەدەی نۆزدەهەمیشدا وابووە ، کاتێك جۆرج سیتوارت میل دەڵێت : جیهان سەری سوڕدەمێنێت ئەگەر هات و بزانێت ڕێژەی زۆر لەو کەسانەبەناو بانگ و پرشنگدارەکان ، ئەوانەی لەچاوی خەڵکدا زۆر ژیرو ڕەوشتبەرز دیارن تەواو بەدگومانن لەئاین . ــ وەهمێك ، ل۱۰ ــ
هەروەها دۆکنز دەڵێت : ڕاپرسیەکی ئەمریکی پیشانی داوە کەژمارەی ئێسیستەکان و لائەدریەکان زۆر زۆر زیاترە لەجولەکەکان و زۆربەی هەرەزۆری گروپە ئاینیەکان . ــ وەهمێك ، ل ۱۱ ــ
بەپێی لێکۆڵینەوەیەکی ئاماری تەنیا (۲،۱۳٪) لەدانیشتوانی زەمین لەسەدەی (۲۰) بەڕاشکاویەوە وتویانە مولحیدین ، بەڵام ئەوانەی وتویانە لائەدریین ــ ئەگنۆستیك ــ ڕێژەیان (۱۲٪) دەبێت . ــ چەکوشی بەڵگە ،ل ۲۷ ــ ۲٨ ــ
بەپێی ئەو ئامارانەشی (میشیل مالرب)لە کتێبی (مرۆڤ و ئاینەکان) دا هێناویەتی کەلەساڵی (۱۹۹۰) کتێبەکە دەرچوە ، (۲٥٪) فەڕەنسیەکان خۆیان بە مولحید ئەزانن ، لە ویلایەتەیەکگرتوەکانی ئەمەریکا (۷٪) کەمترن ئەوانەی خۆیان بەمولحید دەزانن . ــ مرۆڤ و ئاینەکان ،ل ٥٨۷ ــ ٥٨٨ ــ
هەروەها لەدانیمارك (۳.٦٪)  خۆیان بەبێ ئاین دەزانن ، لە میسیریش لەکۆی (٥۱) ملیۆن کەس (۲۰۰) هەزاریان خۆیان بەبێ ئاین دەزانن ، لە کۆریای باکور (۱٦٪) باوەڕیان بەخودا نیە ، (٥۲٪) وابەستەنین بەهیچ ئاینێکەوە . ــ مرۆڤ و ئاینەکان ، ل ٥٨٤ ــ ٥٨٦ ــ
لە وڵاتی کەندا لە (٦٪) شوێنکەوتوی هیچ ئاینێك نین ، لەوڵاتی شیلیش لە (۷٪) خۆیان بە مولحید دەناسێنن ، بەلجیکا (۹۰٪) خۆیان بەمەسیحی دەزانن ، ئوسوترالیا لە (۱۲٪) پەیوەست نین بەهیچ ئاینێکەوە ، نەمسا لە )۹٤٪) خۆیان بەئایندار ئەزانن ، ئەوەی ژمارەیەکی زۆری مولحیدی هەبێت وڵاتی سینە .ــ مرۆڤ و ئاینەکان ،ل ٥۷۹ ــ ٥٨۲ ــ

زانکۆی ئۆکسفۆرد لەساڵی (۱۹٨۲)هەستا بەدەرکردنی مەوسوعەی مەسیحی جیهانی ، کە توێژینەوەیەکیان کرد بەبەشداری (۳۷۰)توێژەر لە (۲۲۳) وڵات ئەنجامدرا ، توێژینەوەکە (۱۲) ساڵی خایاند ، لەساڵی )۱۹٦٨ ــ ۱۹٨۰) لە توێژینەوەکەدا هاتوە لەساڵی (٥۰۰) ز ، ڕێژەی مەسیحیەکان لەجیهاندا (۲۲٪) بووە ، لەساڵی (۱٥۰۰) ڕێڕەکە دابەزیوە بۆ (۱۹٪) لەساڵی (۱۹۰۰) ڕێژەی مەسیحیەکان گەیشتۆتە (۳٤.٤٪) لەساڵی (۱۹٨۰) ڕێژەکە دابەزیوە بۆ (۳٨.٨٪)  ، هەروەها عەلمانیەت ــ لادینی ــ بەشێوە جۆراو جۆرەکانیەوە بۆنمونە ، مادیەتی زانستی ، ئیلحاد ، شوعیەت ، نازانمێتی ، فاشیەت ، مەزهەبی مادی ، مەزهەبی ئینسانی لیبراڵی ، ڕێژەی سیکۆلاریزم بەرزبۆتەوە ، لەساڵی (۱۹۰۰) ڕێژەیان (۲٪) بووە ، لەساڵی (۱۹٨۰) ڕێژەیان گەیشتۆتە (۲۰.٨٪) بەرزترین ڕێژە لەسوید تۆمار کراوە (۲٨.۷٪) بووە ، نزمترین ڕێژەش لە یۆنان تۆمار کراوە کە (۰.۳٪) بووە ، لەنەرویجیش لە (۱.۷٪) بووە ، لە وڵاتە شوعیەکاندا بەرزترین پلە لە ئەلبانیا تۆمار کراوە (۷٤٪) بووە ، لە وڵاتی چین (۷۱٪) و لە یەکێتی سۆڤیەت (٥۱.۲٪) بووە  ، نزمترین پلەش لەوڵاتە شوعیەکاندا لە کەمبۆدیا تۆمارکراوە کە (٥.۲٪) بووە ، لە پۆڵنداش (۹.٥٪) بووە .
لەوڵاتانی ئیسلامیش بەرزترین ڕێژە لە ئوردون بووە کەلە (۲٪) بووە ، نزمترین ڕێژەش لەتورکیاو لیبیدا بووە (۰.۱٪) بووە .
لەوڵاتانی ئاسیاو ئەفریقیا یابان بەرزترین ڕێژەی تۆمار کردووە (۱۲٪) وڵاتی غینیاش نزمترین ڕێژەی تۆمار کردوە (۰.۱٪) ، لەوڵاتانی ئەمریکای لاتین ئۆرۆگوای بەرزترین ڕێژەی تۆمار کردوە (۳٥.۱٪) پاراگواییش نزمترین ڕێژەی تۆمار کردوەکەلە (۰.٥٪) بووە .
دەربارەی ئەوپرسیارەشی (ئایە باوەڕت بەخودا هەیە ؟) توێژەران هەستان لە (۱۲) وڵاتی ڕۆژئاوا لەگەڵ ویلایەتە یەکگرتوەکانی ئەمریکاو یابان توێژینەوەیان کرد ، لەنێوان ساڵانی (۱۹٨۱ ــ ۱۹٨۲) بەشی کۆمەڵناسی لەزانکۆی (توندنهایم) لە نەرویج هەستان بەبڵاو کردنەوەی ئەنجامی توێژینەوەکە .
لەتوێژینەوەکەدا ئەوە پیشان دەدات کە زۆرترین ڕێژەی مولحید لەوڵاتی یابانە بەڕێژەی (۲۳٪) و نازانمیەکان بەڕێژەی (۳٨٪) لە سویدیش ڕێژەی مولحیدەکانی (۳٥٪) و ڕێژەی نازانمیەکانی (۱٤٪) بووە ، لەویلایەتە یەکگرتوەکانی ئەمریکاش کەمترین ڕێژەی مولحید تۆمارکراوە کە (۲٪) بوەو ڕێژەی نازانمیەکان لە (۳٪) بووە . ــ رحلة الی قلب الالحاد ، ص ۹ ــ ۱۰ ــ

هەروەها بەپێی بڵاوکراوەیەکی (نیورك تایمز ) لە بەرواری (۲۷ ـ ۲ ـ ۱۹۹۳) لە (۹٦٪) ئەمریکیەکان بەڕاشکاوی خۆیان بەباوەڕدار دەزانن .
هەروەها گۆڤاری (US News and world peport) لە بەرواری (٤ ـ ٤ ـ ۱۹۹٤) ئامارێکی خستۆتەڕوو کەتێیدا لە (۹۳٪) ئەمریکیەکان خۆیان بەباەڕدار دەزانن ، وەلە (٥٪)خۆیان بە مولحید دەزانن . ــ فیزیاء ووجو الخالق ، ص ۱۹ ــ
لەلایەکی ترەوە بەپێی کتێبی (ڕاستیەکانی جیهان ) (the world fact book) کە (CIA) دەری دەکات ، ڕێژەی مولحیدەکان (۲.۱٪) لەکۆی دانیشتوانی گۆی زەوی ، وە بێ ئاینەکان ڕێژەیان (۹.٦٦٪) دەبێت .
بەپێی سەرژمێری ( الیورستان یورو بارومتر) لەساڵی (۲۰۱۰) ڕێژەی مولحیدەکان لەئەوروپا (۲۰٪) دەبن ، لەسەر ئاستی وڵاتیش فەڕەنسا لە )٤۰٪) مولحیدن ، بەریتانیاش لە (۲٥٪) مولحیدن .
چەند سەرژمێریەکیش ئەوەیان خستۆتەڕوو کە لەکەنەدادا لە (۲۳٪) مولحیدن ، ئەمریکاش لە (۹۰٪) خۆیان بە باوەڕدار دەزانن . ــ میلیشیا الالحاد ، ص ۱۱ ــ ۱۲ ــ
بەپێی ئەو ئامارەش کە عادل باخەوان خستویەتەڕوو لەکیشوەری ئەوروپا (۷٥٪) خۆیان بە ئایندار دەزانن ، لەسەدا (۳۱٪) خۆیان بەبێ ئاین دەزانن ، لەسەدا (٦٪) خۆیان بەمولحید دەزانن .
لەسەر ئاستی وڵاتیش فەڕەنسا (٥٦٪) باوەڕیان بەخوا هەیە ، لە (٤٤٪) باوەڕیان بەخودا نیە .
لەویلایەتە یەکگرتوەکانی ئەمەریکاشدا لە (٨۱٪) خۆیان بەئایندار دەزانن ، لە ( ۱٦٪) خۆیان بەبێ ئاین دەزانن ، لە (۱٪) خۆیان بە مولحید دەزانن . ــ کۆتایی عەلمانیەت ، ل ۱٦۹ ــ ۱۷۳ ــ

سەبارەت بەزانایانییش (باروخ شالیڤ) لەکتێبی (سەد ساڵ لەخەڵاتی نۆبڵ ) دەڵێت : ڕێژەی ئەو زانایانەی کە  ئەیسیست یان لائەدری یان بێ ئاینن و خەڵاتی نۆبڵیان بەدەست هێناوە لەساڵی (۱۹۰۰ ــ ۲۰۰۰) ڕێژەیان (۱۰٪) دەبێت ، وە لەو ڕێژەیەش لە (۳٪) لەهەڵگرانی خەڵاتی نۆبڵ مولحیدن .
هەروەها کۆمەڵی ئەمریکی (AAAS) ، لە کۆبونەوەی ساڵانەیان لە (۲۰۱٤) وەرەقەیەکی بەحسیان پێشکەش کرد ، دەریخست لەجیهاندا (٤٪) زانیان مولحیدن . ــ هیثم طلعت ، وهم الالحاد حلقة ۱٥ ــ